Peddelen op de Linge

kanotocht enkel Kanoroute de Linge, plm. 62 km.:
Ochten-Zoelen (12km). Zoelen-Geldermalsen (12km), Geldermalsen-Asperen (21km) en Asperen-Gorinchem (17km)


Linge is een oud woord voor lang. Het is inderdaad de langste (108 kilometer) geheel Nederlandse rivier. Ondanks veertien stuwen en vijf weren (balken die drijvende ongerechtigheden opvangen) is het een ideaal water voor een kanotocht, ook voor beginners (zowel met kajak als met open kano). De Linge is op sommige plaatsen sterk gekanaliseerd. De stroomsnelheid is over het algemeen te verwaarlozen zodat de rivier in beide richtingen te bevaren is. Het Amsterdam-Rijnkanaal splitst de rivier in een oostelijk en westelijk deel, waarvan het laatste deel voor kanovaren het aantrekkelijkst is. Het westelijke deel van de Linge is 50 kilometer lang.

kanovaren Linge fotografie: © jan Pardon

Door plezier- en beroepsvaart kan het vanaf Geldermalsen druk zijn, maar het landschap en de pittoreske stadjes maken een kanotocht in alle jaargetijden aantrekkelijk. Tussen Zoelen en Geldermalsen liggen drie stuwen die van in- en uitsta psteigers voorzien zijn. Het recreatieschap geeft een speciale folder uit voor kanovaarders met instructies, instapplaatsen en verboden.

Van oost naar west door rivierenland

Tekst: Walter van Tienen, gepubliceerd in Oppad, Mei-nummer 1995

Het eerste dat ons opvalt bij het instappunt in Ochten is de kanovriendelijkheid van de Linge: bij de stuw wordt met bordjes aangegeven dat je moet overdragen en er zijn steigers gebouwd om de klus te vereenvoudigen.

Slingers en rieten daken
Het goede weer in de bloesemtijd heeft een aantal leden van kanovereniging Natsec in de kano gelokt. Ons bonte gezelschap dobbert tussen de hoge oevers op zoek naar de aangekondigde lentepracht van de Betuwe. Van Och ten naar het Amsterdam-Rijnkanaal blijkt het land van Flipje verdrongen door veeteelt en extensieve landbouw. Slechts hier en daar waait er wat bloesem van de fruitbomen in het water, en het geraas van de snelweg TielNijmegen overstemt soms het gespetter van de peddels. Dan, in de buurt van Echteld, verandert de oostelijke Linge van een gakanaliseerd water in een traditionele rivier met slingers, bochten en rieten daken die boven honderden fruitbomen uitsteken. Bij het Amsterdam-Rijnkanaal duikt de Linge via buizen onder het vaarwater door. Overvaren is niet aantrekkelijk want er is druk scheepvaartverkeer. Via de Rojesteinbrug bereiken we de andere kant en er moeten kanokarretjes en een trailer aan te pas komen om de tocht te kunnen vervolgen. Anderhalve kilometer verder worden de kano's pas weer gedragen door iemand die dat met gemak doet: het water van de westelijke Linge.

Dijk van Wadenoijen
Het landschap is hier duidelijk 'voller'. Gelukkig verdwijnt de oprukkende industrie van Tiel al snel achter ons. Grote landhuizen aan de noordoever duiden op een rijk verleden en de bomen in de aangrenzende tuinen overspannen de Linge bijna over de hele breedte. Als we het dorpje Zoelen binnen peddelen klinkt er applaus. Het is weliswaar bedoeld voor de voetbalvereniging, maar we gunnen onszelf er ook wat van. Iedereen heeft immers het landje van Bolle Piet bereikt, waar nu druk gezocht wordt naar een plaats voor de tenten. Spoedig ontstaan er paadjes van platgetrapt gras die de veilige route aangeven tussen de koeievlaaien die her en der door het vee van Piet verspreid zijn.

Als een bastion tegen de alsmaar oprukkende huizen van Tiel staat molen De Korenbloem langs de Linge, de wieken dreigend naar het zuiden gericht. Onze kano's maken langzaam vaart en bij de stuw van Kapel-Avezaath komen de eerste flesjes zonnebrand te voorschijn. Vlakbij de overdraagplaats staat een aantal trekkershutjes dat het comfort van de laatste slaapplaats ruimschoots overtreft, maar de tochtplanners ontkomen aan een hartig oordeel door grijnzend hulp aan te bieden bij het overdragen. In een poging ons te laten zien hoe sterk ze vroeger wel was, voert de rivier ons langs de forse dijk van Wadenoijen. De Linge was te vergelijken met de Nederrijn en de Waal en zorgde regelmatig voor wateroverlast. Hoe groot het voordeel voor de bewoners ook is, voor ons levert de dijk een probleem op bij het uitstappen. Honderden brandnetels drijven ons naar een wat krappe steiger, waar we met vijftien man lunchen. Gelukkig vergt het stillen van.de honger niet zoveel ruimte.

Met ruim zicht
Het stuwt je bij Hoogendijk is door het recreatieschap keurig voorzien van overdraagvoorzieningen en is het bewijs dat inspraak soms resultaat oplevert. Bij Geldermalsen-Oost loopt iemand over het water. Nu is dat in het verleden ook al eens gedaan, maar toch kijken we verbaasd. Het blijkt iemand van ons gezelschap te zijn, die over een balk balanceert die nét drijft. Een ijverig overheidsorgaan vangt met deze constructie het vuil dat vanuit Tiel aan komt drijven, maar met wat trekken en duwen ontkomen we aan de gemeentereiniging. Het is nog vroeg in de middag en we hebben tijd genoeg om rond te kijken in dit bijzonder mooie deel van het doorgaans in strakke lijnen gecultiveerde Hollandse landschap. De rivier maakt hier zo'n slinger dat we de boerderijen van Het Riet van alle kanten kunnen bekijken en de wind eerst mee en dan weer tegen hebben. Via een klein slootje modderen we richting Camping De Karekiet, waar een speciale plek voor buitensporters is gereserveerd. Met zoveel bagage zijn we nauwelijks meer in deze categorie in te delen, maar de beheerder is zoals het landschap: ongedwongen en met een ruim zicht.

Grasland met knotwilgen
Bij Buurmalsen stroomt de Korne in de Linge. De rivier wordt nu breder en omdat hier ook pleziervaart kan komen, is het drukker op het water. Het uitzicht wordt minder, want de oevers van de Linge staan tot voorbij Deil vol met bebouwing en hoge begroeiing. Bij de molen van Enspijk wordt het beter. Grote delen van de voormalige uiterwaarden zijn weer gemaakt zoals ze er vroeger uitzagen: we peddelen langs drassige graslanden doorspekt met knotwilgen. Ook de atmosfeer wordt nu echt Hollands. De wind is gedraaid naar het zuidwesten en in de verte dreigen wat wolken. In Rumpt pauzeren we. De open kano's trekken de aandacht van de ambtenaar van het waterschap die voorzichtig informeert wat we van plan zijn en ofwe geen afVal achterlaten. Na het gezag ervan te hebben overtuigd dat de kanosport voor ons meer betekent dan 'een dagje uit' vervolgen ze de ronde.

Watergeuzen
De boot loopt lekker door, de passagiers vermaken zich met lange rietpluimen en de druppels die van de peddels afspetteren blinken in het zonlicht dat nog net onder de zware wolken door kan glippen. In de buurt van Asperen verhullen hoge bomen met krassende vogels een fort dat eens deel uit maakte van de Vesting Holland. Het schootsveld wordt nu vrijwel zeker gehinderd door de weelderige begroeiing, maar nog steeds straalt het geheel iets dreigends uit. Wij stralen echter zoveel vertrouwen uit dat we zelfs gebruik mogen maken van een veldje bij het fort om ons kampement in te richten. Een vervallen schuur blijkt goud waard als de regen in stromen neer begint te dalen. Als watergeuzen smeden we bij kaarslicht strijdplannen voor het laatste deel van de rivier, die ons morgen naar de vestingstad Gorinchem moet leiden.

Truien en regenpakken
T-shirts, zonnekleppen en bermuda's maken plaats voor truien, mutsen en regenpakken. Nu we uit de beschutting zijn van bebouwing en fruitkwekerijen, krijgt de Linge een ander gezicht. De rivier wordt alsmaar breder en hier en daar is een schuimkop te zien. Achter gekromde rietkragen komt Heukelem in zicht. Het vermoeden dat hete koffie met appeltaart op zondagochtend in een dorp van deze afmetingen een utopie is, wordt spoedig bevestigd. Als de eigen voorraden zijn aangesproken keert er weer moed in de mens. Symmetrische, vrijwel onbegroeide dijken met hier en daar wat schapen begeleiden ons naar droger weer in het westen. De oever richting Spijk krijgt het aanzicht dat deze rivier verdient. Ooibossen verbergen de dijk en tussen de rietstengels scharrelt volop jong leven op zoek naar iets eetbaars. Bij het voetveer tussen Spijk en Arkel is de uit elkaar gewaaide groep weer compleet en vol energie peddelen we de laatste kilometers naar het centrum van Gorinchem.

Kanokaarten

kanovaren informatie- ANWB waterkaarten Grote Rivieren Middenblad (K) en Grote Rivieren Oostblad (L), beide 1:50.000.
- ANWB Provinciekaart 1:100.000
- Nauticring Vaarkaart Nederland, 1:400.000
- Overzichtkaart Linge (-pdf)