Photography by kanoweb

Varen doe je samen!

Interview met Sander Wels, Rijkswaterstaat Waterdistrict Twentekanalen-IJsseldelta, door Martin Stevense (Coördinator VeluweRally)

Het is vrijdagmorgen 25 juni 2010. Sander Wels zit nog in een bespreking over de bouw van een nieuwe sluis als ik hem bezoek in het kantoor van Rijkswaterstaat aan de Hanzeweg in Deventer. De eisen aan de sluis, de verschillende partijen die er mee te maken hebben, de veiligheid, allemaal punten die veel aandacht vragen.

We beginnen het interview met het bekijken van de nieuwe poster “Tips voor de roeiers en kanoërs”. Bij binnenkomst was deze poster me al opgevallen. We gaan eerst terug naar 2009, toen Sander er voor zorgde dat er een indrukwekkende demonstratie werd uitgevoerd door twee boten van Rijkswaterstaat op de zaterdag voor de VeluweRally. Vooraf had ik Sander gevraagd of Rijkswaterstaat dit wilde doen, en hij zegde meteen toe twee boten te sturen, en zelf een stuk voorlichting te geven.

In de voorlichting gaf hij verschillende keren aan dat het project “Varen doe je samen” bedoeld is voor het gedeelde gebruik van het water door beroepsvaart en pleziervaart, waaronder kanovaarders. Op de posters stond toen alleen de ‘roeier’ vermeld. En nu is de poster dus aangepast, inclusief alle foldermateriaal!

Rijkswaterstat actief aanwezig! Samen de veilgheid op het water verbeteren
We praten door over het project en het voorlichtingsmateriaal. Met welk doel heeft Rijkswaterstaat nu zo’n voorlichtingsproject in het leven geroepen? Sander vertelt dat de doelgroepen vaak te weinig inzicht hebben in de achtergrond van de andere gebruikers van het water, ze hebben soms te weinig inzicht waar die groepen tegenaan lopen, en hebben soms te weinig begrip voor elkaar. Zo zijn binnenschippers niet in staat om hun schip snel tot stilstand te brengen, hebben ze soms door de dode hoek voor het schip (die max. 350 m mag zijn) weinig zicht op de pleziervaart recht voor hun schip en zeker niet op de kleine kano’s, etc. Andersom denken pleziervaarders vaak dat een binnevaartschipper “hen wel zal zien, ik zie hem toch ook?”. Door dit project wil Rijkswaterstaat een vlotte en veilige verkeersafhandeling bevorderen en voorkomen dat waterwegen moeten worden gesloten voor bepaalde groepen gebruikers.

Promotiemateriaal
Voor het project zijn naast het ruim aanwezige foldermateriaal ook een website (www.varendoejesamen.nl) en een DVD ontwikkeld. Verder verzorgen Sander en een aantal collega’s met veel plezier voorlichtingen aan verenigingen en beroepsvaart. De kern van het project is het bewustwordingsproces te bevorderen en daarmee inzicht te geven in de verantwoordelijkheden ten opzicht van elkaar. Dat kan natuurlijk alleen als een ieder op de hoogte is van rechten en reglementen.

Het is nu niet zo dat kanovaarders een klein vaarbewijs moeten hebben. “Hoewel dat wel zou helpen” verzucht Sander. Er zijn echter ook korte voorlichtingsrondes, van 2 avonden met daar achteraan een klein examen. Dat geeft genoeg informatie over datgene wat wel en niet mag. En het zorgt voor onderling begrip.

Succesvolle voorlichting
Bij de VeluweRally 2009 heeft die voorlichting succes gehad. Een groot aantal kanovaarders voer mee op een RWS-boot. Daarbij bleek telkens dat de schipper van groot binnenvaartschip jou als kanovaarder erg slecht kan zien. Ook radar geeft weinig ondersteuning omdat een kano daarop ook niet of nauwelijks is te zien, ondanks allerlei hulpmiddelen. Aan het einde van de VeluweRally kregen de 550 kanovaarders een pluim omdat men zich zo goed had gedragen op de IJssel. Zeker omdat de IJssel toen een lage waterstand kende is dat opmerkelijk!

Waarom horen mensen deze voorlichting graag? Sander legt uit dat in een voorlichting op een gegeven moment het ijs breekt als iemand toegeeft niet alles te weten en wat echt gebeurt; toegeeft een gevaarlijke situatie te hebben meegemaakt en waarbij hij zelf de veroorzaker was. Op zo’n moment komen de vragen dan los, en wordt het een interactieve bijeenkomst. Sander begint een voorlichting altijd vanuit de insteek dat Rijkswaterstaat niet alles wil reglementeren, maar juist wil overlaten aan de gebruikers, al moet dat dan wel weer binnen de afspraken die we dan gezamenlijk maken. Een voorbeeld van eenvoudige tips die Sander noemt is het gebruik van gordijntjes in plezierjachten. Inderdaad, het neemt een hoop zicht weg, en toch hebben veel eigenaren van een jacht dat niet zo snel in de gaten. Ook het convenant dat Rijkswaterstaat heeft afgesloten met 14 roeiverenigingen in Oost Nederland past daar in. Daar is bv. in afgesproken dat de verenigingen zich inzetten om in iedere roeiboot minimaal een roeier te hebben die een fluoriderend hesje draagt en dat er niet geroeid wordt bij een zicht van minder dan 500 m.

Tips uitwisselen
Andere tips die Sander noemt hebben te maken met nautisch inzicht, oftewel: “wat heeft jouw vaargedrag voor effect op andere gebruikers van het water”. Een kano die in het midden van de IJssel vaart veroorzaakt bijvoorbeeld een grote onzekerheid bij een binnenvaartschipper. Gaat die kanovaarder opzij? En waarheen dan? Ook een roeiboot die langzaam opgelopen wordt door een binnenvaartschip kan angstige momenten opleveren.

Varen doe je samen! Sander vertelt verder over de activiteiten die Rijkswaterstaat in het kader van het project doet, over billboards, folders en dergelijke. Zo zijn alle patrouillevaartuigen voorzien van posters, flyers en DVD’s. Als een patrouillevaartuig een bijna-ongeluk ziet, en dat gebeurt nog teveel, dan wordt de vaarder daarop aangesproken. Meestal is deze zich van geen kwaad bewust, zijn de regels onbekend. Een bekende reactie is “Hij zou uit moeten wijken! Ik zat goed!”. Dat een binnenvaartschip niet zo makkelijk te sturen is als een plezierjachtje dringt dan pas later door.

Waarom is dit project ooit gestart? Sander legt uit dat er in de afgelopen jaren verschillende echte en bijna-incidenten zijn geweest. Daardoor is er in het oosten van Nederland door het Waterdistrict Twentekanalen – IJsseldelta van Rijkswaterstaat begonnen met dit project en nu (4 jaar later) is het een landelijk Rijkswaterstaat project geworden. En zo is er bijvoorbeeld ook een regelmatig veiligheidsoverleg in verband met de vaart op het Twentekanaal. Daar gaan binnenvaartschippers, roeiverenigingen, watersportverenigingen en Rijkswaterstaat regelmatig met elkaar om de tafel. De kanalen zijn drukker geworden, en niet alles is met de schaalvergroting van de binnenvaart meegegroeid.

Meer activiteiten
Wat moeten kanovaarders met dit project? Naast voorlichtingen bij verenigingen wil Sander graag meer activiteiten opzetten naar kanovaarders toe. Ter plekke nodig ik hem uit voor de Besturendag in november waar de 15 kanoverenigingen in Gewest Oost over verwachte ontwikkelingen praten die de kanosport betreffen. Sander noteert meteen de datum en zegt toe te komen.

Samenwerking
Hij vraagt ook wat de wensen van kanoverenigingen zijn in de samenwerking met Rijkswaterstaat. Daar kan ik hem als bestuurslid van NKB Gewest-Oost weer antwoord geven. De verenigingen willen graag betrokken worden in de planning en opzet van werkzaamheden aan en langs de vaarweg. Ik noem daarbij het voorbeeld van een vereniging die veel last had van de timing van de werkzaamheden, terwijl later bleek dat deze werkzaamheden best verschoven hadden kunnen worden. Ook hebben de verenigingen graag inzicht in de plannen die Rijkswaterstaat heeft voor het komende jaar. De planning van tochten en trainingen zijn daar goed op af te stemmen.

Voeren van verlichting
Een tweede vraag die we vanuit NKB Gewest-Oost vaak horen is de zin of onzin van het voeren van verlichting op het water, met name in de herfst en winter. De verplichte verlichting is voor een kanovaarder vaak vrijwel onmogelijk te voeren, te groot, verblindt de vaarder zelf, etc. Daarover is Sander duidelijk: “Gewoon niet varen in het donker op de rivieren en kanalen. Bij duister of bij slecht zicht kan een binnenvaartschipper een kano niet zien. De standaardverlichting past niet, beweging zorgt ervoor dat het nog een beetje opvalt, maar voorkomen van gevaarlijke situaties bereik je alleen door op dat soort momenten niet te varen.”. Hij benadrukt dat ook dit een voorlichtingsonderwerp is.

Demonstratie Rijkswaterstaat bij VeluweRally 2010
Bij de VeluweRally 2010 geeft Rijkswaterstaat opnieuw een demonstratie en een voorlichting. We hebben daarvoor zelfs wat media-aandacht gevraagd. En Sander Wels? Die is dan op vakantie! Sander drukt me op het hart bij de komende VeluweRally weer goed te letten op de veiligheid van de kanovaarders. En met die belofte vertrek ik naar Apeldoorn. Met de auto.

Over Sander Wels
Sander Wels is als zoon van een binnenschipper daadwerkelijk geboren ‘op het water’. Dat speelt nog steeds een belangrijke en centrale rol in zijn leven. Hij werkt sinds ruim 36 jaar bij Rijkswaterstaat, waarbij het water het belangrijkste onderdeel van zijn werk uitmaakt. Werk en hobby zijn ook nauw verbonden. Vakanties worden op of in de buurt van water gevierd. En voorlichting geven over gedrag en ontwikkelingen op het water doet Sander Wels graag, volgens eigen zeggen is dat “soms leuker dan werken”.

Informatie en websites: www.varendoejesamen.nl | VeluweRally

Wet en regelgeving voor kanovaarders
Informatie over verkeersregels/vaarregels in Nederland, met basale regels specifiek voor kanovaarders is te vinden in een klein boekwerkje te downloaden op de webstite van kv-lekko onder de kop "Wet & regels".